Առհասարակ ճգնաժամը, մասնավորապես՝ երեք տարեկանի ճգնաժամը, երեխայի համար վատ չէ, քանի որ կյանքում նա ոչ առաջինն է, և ոչ էլ վերջինը, ով ինքնահաստատաման փորձեր է անում: Ճգնաժամն անհրաժեշտ է երեխայի ներդաշնակ զարգացման համար: Երեք տարեկանում երեխայի մոտ արդեն ի հայտ է գալիս ինքնագնահատականը, ինչպես նաև «ես»-ի ճանաչումը: Այլ կերպ ասած, երեխայի համար միայն ծնողների սերը բավական չէ. նա ցանկանում է ինչ-որ բան անել, փոխել աշխարհը: Այս շրջանում հաճախակի կրկնվող արտահայտություններն են՝ «ես կանեմ», «ես արդեն մեծ եմ» և այլն: Երեխայի վարքում ծնողները կարող են նկատել մեկուսացում, ինչը բնական է: Քանի որ երեխայի մոտ մեծանում է ակտիվությունը, ծնող-երեխա նոր հարաբերությունների ձևավորման բացակայությունը սահմանափակում է երեխայի անկախությունը, ինչն էլ հանգեցնում է ճգնաժամի: Այդ ճգնաժամի հիմնական ախտանշաններն են՝
- Նեգատիվիզմ: Երեխան բացասական արձագանք է տալիս այն ամենին, ինչն առաջարկվում է մեծահասակի կողմից: Նույնիսկ մեծ ցանկության դեպքում նա մերժում է, քանի որ մեծահասակն է առաջարկել:
- Համառություն: Երեխան արձագանքում է ոչ թե առաջարկին, այլ սեփական որոշմանը:
- Ինքնակամություն: Երեխայի մոտ նկատվում է անկախություն, և նա ցանկանում է ամեն ինչ ինքնուրույն անել: Սա վերաբերում է նաև առօրյա գործողություններին:
- Բողոք-ընդվզում: Սա դրսևորվում է ծնողների հետ հաճախակի վեճերով: Թվում է՝ երեխան մշտական կոնֆլիկտի մեջ է շրջապատի հետ, բողոքում է ամեն ինչից, որն էլ հանգեցնում է ամենօրյա կոնֆլիկտների:
Երեք տարեկանի ճգնաժամը հաղթահարելու համար ծնողները պետք է խելացի վարվեն և երեխային հակադրվելու փոխարեն նրան ընտրության հնարավորություն տան: Չի՞ ցանկանում, որ մաքրեք սենյակը, միգուցե, նա ինքն է ուզում անել: Թույլ տվեք նրան փորձել: Ճգնաժամը սրվում է հատկապես այն ժամանակ, երբ ծնողները, անտեսելով երեխայի ցանկությունները, սահմանափակում են նրա ազատությունը և շարունակ վերահսկում: Մասնագետների համոզմամբ՝ ճգնաժամը հաղթահարելու համար պարզապես պետք է ստեղծել նոր հարաբերություններ, որոնք հաշվի կառնեն երեխայի ցանկությունները, և դրանց բավարարման հնարավոր ուղիները:
